NG0H1£U HUY

�"

J
R.
0
S
S
E
O�'Y

�

��

�

.

PHUONG PHAP
GIAODVC
.

�h
- ·-·..

t't
.?0

�

MONTESSORI

Phuonq phap qiao d11c t6i uu

Tre

danh cho

0-6tu0i

mqt Ian tru'ang thanh,
sai du'ang la khong co each lam lc,i.

Con tre chi co

0-6 tuoi

la thm

ky quan

tr9ng nhat

de con ngu'm hqc t'p va tru'ang thanh.

Giao d�c phai du«1c bit ctau tu gia cfinh,

ban tay du'a noi la ban tay

�

thong tri the gim.

NHA XUAT BAN VAN H6A - THONG TIN

NGQHIEUHUY
NgLfai dfch: Thanh Trung

http://www.asach.com.vn

PHu'ONGPHAP
GIAODUC
•

MONTESSORI
Phuonq phap qiao dl;IC toi

danhchoTre
0-6 tuii

NHA XUAT BAN VAN H6A THCNG TIN

u'U

"Phliclng phap giao dlfc Montessori" do Tien si Montessori nguoi Italia sang lq.p dii
t<:10 bu& dqt pha trong linh vljc giao dlfc mam non. Nhung vq.n dlfng phuang phap giao d1;1c
Montessori vao giao dlfc gia dinh cho tre em nhu the nao qua la mqt cau hOi kh6 cho cac bq.c
cha m�.

Cu6n sach "Phuong phtip giao dlfc Montessori - Phuong phap giao dlfc t6i uu danh
cho tre 0-6 tuoi" duqc bien sof:ln c6 slf ktt hqp giaa ngon nga va hinh dnh vita sinh dqng
vita khoa hqc Se giup cac bq_c phlf huynh de dang hieu Va vq_n dlfng phticlng phtip giao dl:lC
Montessori vao nuoi df:ly con t<:1i nha, t<:10 ra moi truong giao dlfc tich cljc cho tre c6 mqt khOi

a,fo tot a�p.

Chinese copyright© by Chemical Industry Publishing House
Ban quyen tieng Vi�t©Cong ty TNHH MTV TM & DV Van h6a Minh Long
Ban quyen tac pham

da dl1<;1c bao h(?. M<;>i hlnh thlic xuat ban, sao chl;Jp,

phan phoi dlioi dc;ing in an ho�C van ban di�n tlt ma kh6ng CO Slf Cho phep bang Van ban
cua Cong ty TNHH Mi?t thanh vien TM & DV Van h6a Minh Long la bat h<;1p phap.

LOITu'A

"Ban toy duo noi la bcln toy thong tri the gioi". Toi do gi@t minh khi dqc duqc cou danh ngon nay.
Ca ddi toi mi�t mai nghien cuu giao dvc dgi hqc, mgc du tan dong quan diem giao dvc mom non dgc
bi�t quan trqng, nhung toi chua tung thlfc Slf dung lgi de tim hieu xem no dgc bi�t quan trqng d cho
nao, cong chua boo gid danh thdi gian de tim hieu xem phai lam sao de tgo ra mqt the gioi hqc ma ch<1i
th@t ho ich cho tre dllQc phat huy het to chat son co. Cho toi khi co Hi�u trlldng Ngo Hieu Huy duo cho
toi coon sach nay.
9qc het cuon sach, toi thlfc Slf thay bj cuon hUt va cam dqng.
ThQt khong ngd the gioi tre th<1 lgi muon mau muon ve den v@y!
Thoa thich ch<1i dila lgi la qua trinh hqc tqp quan trqng nhat trong giai dogn dau nhQn biet the gioi
coo chimg ta!
Huong don kheo leo co the bien qua trinh vui ch<1i cua con thclnh qua trinh ptilt trien tri tu� het
sue tlf nhien.
Coon sach nay cung cap diiy du kien thuc khoa hqc ve nhtlng thay dOi tam sinh ly coo tre qua tang
thdi ky. Tu do, cha m� co the v@n dl}llg no de xoy dlfOg moi twdng hqc tqp than thi�n cho tre. May chvc
nam qua chi thay tre con phai hqc hclnh vat va, den nay nhd co coon sach nay ma tre hoan toan co the
hqc ma ch<1i, ch<1i ma hqc, thqt la tuy�t vdi.
Cuon sach dllQC trinh bay rat khoa hQc, ngon ngtl VD vi dv sinh dqng de hieu, de thlfc hi�n, khien
coc bQc phv huynh hieu rang hogt dqng giao dvc tre co the thlfc hi�n d mQi luc mqi nla moi trudng giao dvc chuyen bi�t.
Hi�n nay, d Trung Quoc phu<1ng phap giao dvc Montessori la phllden nhat. Cong nay tnloc het fhuqc ve Tien si Ngo Hieu Huy, co dii nghien cilu rat ky fll flldng giao dvc
Montessori va tgp hQp lgi no mqt each khoa hqc nhat nhung cong de hieu nhat glli toi mqi ngudi. Quyen
sach nay co the coi la Kinh thanh dgy con cho cac bqc phv huynh mong muon "trai thanh rang, gai hoa
phllQng". Xin cam Tien si Ngo Hieu Huy do dau tu tom huyet bien sogn cuon sach nay, cong loo coo cac co do giup cho cac
the h� cha m� co dllQc bq cong cv tot nhat trong vi�c nuoi dgy con.
Ban toy duo noi la ban toy thong tri the gioi!
fo<1ng lai cua con tre bat dau tu gia dinh!
Tien si Ti;I Khai Ming
Di;li � South cm California, Mj

LOINOIDAU
'

,

A

Phullng phap Montessori dlJQC danh gia la phuong phap giao dvc tien tien, khoa hQC va hoan thien nhot
tren the giOi hien nay, phu11ng phap nay lay ten tien si Montessori - nha giao dvc, nil hoc si nguoi Italia, nguoi do
dung co doi tam huyet sang tQO ra no. Qua quan sat va nghien cuu hoQt dqng cua tre, tien Si Montessori dii phat
hien ra rang, tri Ive cua con nguoi khong phoi dlJQC djnh hinh tU luc mOi sinh, nglJQC IQi no khong ngung dlJQC
nang cao va hoan thien trong dieu kien duQc phat huy toi da com quan. H11n nua, tre em tU O 6'·tuoi do co the
-

biet "tiep thu co chQn IQc", giai doQn nay nen de qua trinh hQc t9p cua tre em dien ra m9t each tv nhien, nguoi
IOn tranh op dQt tre.
. Vi sv phat trien IV nhien CUa tre, lien si Montessori dii thief ke ra rot nhieu giao Cl} vua dQp, vua hilU dvng,

tQO IQp ra mqt moi lruong hQC lqp than thien khien Ire co the IV do tlm toi, sang IQO VO vui ve hQC IQp, tU do lorn
day them van song, phat huy he! liem nong, giup tre hinh thanh sV It! tin, SV IQp trung, oc quan sat, sue sang tQO
VO kha nong giao tiep ... IQO nen long vilng choc cho sv phat trien CUa tre.
Tien si Montessori co tom nhin xa vo kien thuc uyen thorn, cho nen tu tudng giao dvc cua ho kinh qua ca
the ky, van dung vilng VO co sue song hen bl, ngay cong thu hU! dtJQC nhieu sv quan tom chu y CUa cac nha giao
dl}C, dong thoi theo thoi gian phullng phap nay khong ngung dlJQC phat trien VO hoon thien ve mQI ly luqn, giao
Cl} cOng ngay cong phong phu VO hieu qua, vi VQY thQI de hieu !Qi sao no IQi dlJQC cac bqc phv huynh tren khop
the giOi tin tudng Iva chQn, op dvng, giup ich cho hang vQn tre em tren loan cou.
Hien nay, phullng phap giao dvc Montessori dang rot thjnh hanh d Trung Quoc, nhung !Op huOng don,
khoa tQp huon ngon hQn ve phuong phap nay lien tvc duQc md ra khop Mi, hang loQI lruong mom non ram rQ
md "lop Montessori". Tuy nhien giao dtJC Montessori la the nao? Rot it nguoi thvc sv hieu ve no, do do co khong it
nht1ng truong hQp hieu lorn hieu sai xuot hien. f)e giup cac bqc phi} huynh VO giao vien mom non hieu dung ve
giao dvc Montessori va ung dvng no hieu qua voo dQy Ire, cuon sach nay se giOi thieu day du qua trinh phat trien

va hoqt d(lng thich hqp tren cac phuong di�n tinh cam, giao tiep, v(ln d(lng vo tri t� coo tre em tif 0 6 tuoi. Qua
-

do, giup cha mQ hieu duQc quy luqt phat trien tv nhien cua con tre, tQo ra moi truong Montessori phong phu va
song dqng ngoy !Qi nho, SU dvng cac VQI lieu thuong ngay de che IQO ra cac giao Cl} Montessori d!ln gion, giup Ire
co mql sv khdi dou tot dQp.
Tac gia cuon sach dii ky cong sang My nghien cuu he thong giao dvc mom non Montessori chuyen nghiep d
day, vOi hlln l 0 nom kinh nghiem lam cong tac giao dvc mom non vo 3 nom kinh nghiem lorn mQ. Coe vi dv
trong sach deu duQc lay trong thvc tien giao dvc vo quo loi ke coo mqt so tre em, cac bqc phv huynh va giao vien.
Cuon sach duQc bien soQn ket hQp giila ngon ngo vo hinh anh minh hQa sinh dqng giup cho ly luqn giao
dvc tre em Montessori trd nen de dQC, de hieu, de lam theo ... lo toi lieu thorn khao rot ho ich cho cac bqc phv
huynh va nht1ng nguoi lam cong tac giao dvc tre em.

C H U'ONG I: MONTESSORI LA Al? I 7

mqt trong nhang nguai tien phong, co dnh huong nhat
lfch d1;1c t phudng phap da tro thimh ly /uqn cho nghi¢p
giao d1;1c nay. Chinh phat hi¢n va ung d1;1ng cua
ly
/ qn d1:1c giao ma ba thiet ke cho t .. da t�O nen gia d!icfc
gqi la
ma chung ta hay n6i den tren.
trong
u

Montessori Iii
su giao

sau

giao

Va

"Montessori"

di

re em,
sf!

re em

Cl;I

sf!

Montessori, cilng vai

.

trf

o

Phan mqt: Doi net ve CUQC doi cua Montessori I 8
Phan ha i : Phat hi� n cua Montessori I 14
Phan ba:

Giao d1,ic Montessori I 2 1

C H U'ONG I I: GIAO Dl)C MONTESSORI
DLJ'QC BAT DAU TU G IA DIN H I 33

Gia dinh la to am cu chUng ta, dong thai ciing la mdnh dat nuoi
duiJng trtii'lng thanh tre em. la cha m!! thi de"u yeu thudng con cai cua
minh, nhung khong phdi cha m!? nao cimg biet each yeu thlidng con dung nghia.
La ngliai thdy dau tien cua b�n dii lam b6n phcjn cla minh chua?
a m6i

slf

cr.ia

Dii

tre,

trim

Phan mqt: Cha m� la nguoi thay dau tien cua tre I 34
Phan hai: Ch uan bi m6i trvong Montessori
thfch hqp cho tre I 40

Phan ba: Bo trf moi truong gia dlnh I 46

,�.

;,

.

69

,c tri'J thanh rnqt thanh nien,
tnti'Jng thimh CUa tre rnang l(fi cho chung ta biet bao dif'u kinh ng(fc Va VUi
rnitng. ChUng kien qua trinh do chung ta co the tMy duqc nhang die'u ky di?u
ma cuqc song rnang l(fi, b(fn dii chuan bi tot cho slf thay doi nay chua?

SI/

Phan mc)t: Phat trien tlnh thuong I 70
Phan hai: Phat trien co the / 120
Phan ba: Phat trien giac quan I 123
Phan bon: Phat trien ng6n ngu I 128

'�V�;�p�a��.��:�.����q����hR:t�h:��.,
�-: f':t�Hll��:
Chai t110 nen tdng rat tot cho slf phat trien sau nay cua tre. Cac b�c
�

cha rn� ccfo hif'u ro dqc die'rn nay de to chuc cac ho(ft dqng nhtlrn thuc day
phat trien ve' cd the chat Zan tinh thd'n cho tre.

. �\/t' FW

ra

SI/

Phan mc)t: f)o choi va each choi I 133
Phan hai: Quan sat va phan tfch vi d1,1 thlfc te I 136
Phan ba: To chuc cac ho9t d(>ng phu hqp voi Slf
phat trien ve the chat va tinh than cua tre I 142
Phan bon: Ho9t d<)ng cua tre W 0 - 3 tuoi I 144
Phan nam: Ho9t d(>ng cua tre W 3 - 6 tuoi I 160
Loi cuoi sach I 2 12

MONTESSORI Li Alil

"N eu so sc'.inh Montessori nhLT Columbus phc'.it hiE;m ra Chau MT thT
thQt Sl,J' cung khong phai n6i qua. Cai ma Columbus phc'.it hi�n ra la Ive

dia m6i a ben ngoai, con cc'.ii ma Montessori phc'.it hi�n ra la Ive dia m6i

trong tam hon tre. Day thvc sv la m()t phat hi�n quan tr9ng, chan thvc
nhll chau My v6i Columbus va Ive vc;m vot hap don v6i Newton. Phat
hi�n nay chu khong phai la phLTong phc'.ip gic'.io dvc lam cho Montessori
n6i ti�ng".
E. M. Standing Hqc giii nghien cuu Montessori noi tie
-

Phlldng phap giao d1,1c hi�u qua nhat
.............. ·; .. ·.. · ......... ·�· ..... .
CHO TRE Tit 0 6 TUOI
•

Phan I

Doi net ve cuoc doi tien si Montessori
•

Doi vdi nhieu nguai, cai ten Montessori khong c6
gi xa l�, vi nhieu truang mam non deu c6 "lcjp Montessori";
cac b�c ph\l huynh deu san long dua tre em den h9c d
cac truang Montessori ho�c ldp Montessori, du h9c phi
c6 cao han truang binh thuang. Nhung khi duqc hoi
.
Montessori la gi? Rat it nguai c6 the tra lai ro rang, va
cling c6 rat nhieu nguai hieu nham. C6 nguai n6i day
la m9t phuang phap giao d\lc d�c bi�t khong giong vdi
phuang phap giao d\lc truyen thong, c6 nguai l�i n6i n6 la truang h9c quy
t9c danh cho con nha giau, cling c6 nguai cho rang n6 la ten cua m9t h�
thong truang h9c day chuyen.
Tht;tc ra, Montessori chu yeu la each g<;>i tttt cua m<)t phuong phap giao
d\lC, dung h<1n la mQt ly lu�n Ve giao d\lC, no cho rang tien de Cua St;i phat
trien la ton tr9ng d�c thu cua tre, tre c6 the d�t duqc hi�u qua hoc t�p cao
nhat khi duqc tt;i do ho�t d9ng trong moi truang xa h9i. Ngoai ra,
Montessori con la hQ cua ba Maria Montessori - Nguai da phat hi�n va
ung d\lng ly lu�n nay vao vi�c d�y tre mam non de kien t�o nen n9i ham
cua phuang phap "Montessori" ma chung ta dang nhac tdi.

Maria Montessori nu tien si y khoa dau tien cua Italia, la m9t trong
nhung nguai tien phong va c6 sue anh hudng ldn nhat trong }lch SU giao
-8-

Chudn9 I

...... ·i.iottiissoli .Li Ai?.......
d\lc mam non. Maria Montessori sinh nam 1870 t<;li tinh Ancona, Italia;
cha ba la m(>t nguai c6 dong doi quy t(>c; m� ba la nha triet h9c cua Italia,
dong thai la chau gai cua nha khoa hQc kiem linh m\lC Anthony Stow
Pune, ngoai ra m� ba ding la m(>t tin do sung d<;lo Thien Chua. Chinh m�
cua Maria Montessori la nguai ling h(>, d(>ng vien va giup do Montessori
tU dau den cuoi, ba chlia bao gia mat niem tin vao hja ch9n cua con gai.
Do d6, Montessori tU nh6 da c6 slj tlj tin va chi tien thu cao, luon dua ra
chinh kien cua rieng minh. Ba rat dam me toan hQC, lick mo sau nay cua
ba la tr& thanh m(>t ky sli, nhling sau d6 l(;li bi mon sinh hQc cuon hut, cuoi
cung ba quyet dinh theo hQC y khoa. Vi�c con gc:ii muon theo hQc y khoa la
chuy�n mQi ngliai thai do chlia tllng nghi den Va khong dli(,1C xa h(>i chap
nh�n. V�y ma, voi nghi ltjc va y chi quyet tam cua minh cuoi cung
Montessori da thljc hi�n duqc uoc mo tr& thanh nguai con gai dau tien
theo h9c d<;li hQC y khoa cua Italia, trong qua trinh h9c t�p ba con gianh
duqc h9c bong.
Con duang h9c hanh cua Montessori ciing g�p nhieu kh6 khan va
thu thach. Ba la nu sinh duy nhat trong lop; thai d(> thanh kien, do ky, va
bat hqp tac cua cac nam sinh deu khong lam ba g\lc nga. Dieu kh6 nhat la
xa h(>i thai d6 khong chap nh�n vi�c nam sinh va nu sinh cung nhau gicli
phau xac chet. Cho nen ba thuang xuyen <'1 trong phong giai phau m(>t
minh. Vao m(>t ngay, khi d6i m�t voi xac chet, ba l(;li nho den slj phan d6i
cua cha, c6 nhung luc ba muon buong xuoi tU b6 uoc mo de di tim m(>t
cong vi�c khac de dang hem. Ba di ra ngoai phong giai phau, y nghi muon
tU b6 cang manh li�t hon. Tren duang ve nha, ba di qua m(>t cong vien, ba
viia di, viia nghi ve quyet dinh cua minh, di qua m(>t nguai an may m�c
quan ao rach ruoi va m(>t dua tre chung hai tu6i. Khi nguai an may kia
chia tay ra xin tien, ba bi dua tre ng6i hen qmh nguai an may thu hut: dua
tre ngoi tren m�t dat, dang choi dua v&i m(>t ta giay mau nh6 rat vui ve, n6
thay hai long voi ta giay cua n6. Luc nay, Maria suy nghi ve tam hon cua
-9-

Phll'dng phap giao d1:1c hi�u qua nhat
. . . . . . . . . . . . . . · ; . . \' . . . . . . . . . · � · . . . . . .
CHO TRE TU 0 6 TUOI
•

dua tre, bong nhien ba c6 mgiac kh6 ta, ba quay nguai l<;li, ch<;ly
mQt mC;lCh Ve phong gicii phau.
N a m 1896 , M o n t e s s o r i t o t
nghi�p D C;l i h 9 c Rome ( Italia) , trO'
thanh nguai ph\l nu Italia dau tien
gianh duqc h9c vi Tien si y khoa. Sau
khi ra truang, Montessori lam bac si
ph\l mo cho mb�nh cua Khoa than kinh thuc}c
truang d<;li h9c Rome. Trong thai gian nay, ba thay hung thu vdi van de
ch�m phat trien O' tre. Thong qua tiep xuc, quan sat, nghien cuu nhung d�a
tre ch�m phat trien hay dan dnhung dua tre nay da kim ham si.;t phat trien cua giac quan, cho nen mdi
nay sinh hi�n ttitieng nguai Phap ten la "Itar et Sagan", ba tin rang: "Khiem khuyet cua tam
tri la van de CUa giao d\lC chu khong phai la van de CUa y h9c':
Nam 1899, t<;li HItalia to chuc, Montessori da phat bieu y kien. Quan diem cua ba da nh�
dtiden dien thuyet trong de h6i nghi giao dl).c sau d6, dong thai xuc tien
thanh l�p mot trtidng h9c giao d\lC d�c bi�t cua nha nude. Tu nam 1899
den nam 190 1, ba dtiTrong hai nam, vdi si.;t giup da cua dong nghi�p, ba da dao t<;lO dtidtham gia giang d<;ly, nghien cuu va khao sat rat thi.;tc te. Ba hang ngay deu O'
hen b9n tre tu sang den toi, dem ve l<;li,thuc dem de ghi chep, phan tich, suy
nghi va chuan bi tai li�u mdi. Nhung dua tre ch� phat trien dtiO' dmg nhung b�nh nhan tam than khong nhung da biet d9c biet viet, ma
- 10 -

Chll'dn9 I
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

MONTESSORI LA Al?

con de dang vliQ't qua cac bhl thi nhu
nhfing dua tre binh thuang khac.
Nam 190 1 , Montessori r<1i khoi
tru<1ng giao dl:lc d�c biet, ba da nghI
t6'i viec giao d\lc nhfing tre em binh
thu<1ng. De trang bi nhfing kien thuc
ve linh V\iC nay, Montessori l�i phai
h9c m9t so mon h9c nhu: Triet h9c,
Tfun ly h9c . . .
Nam 1 904, Montessori lam giao su t�i tru<1ng d�i h9c Rome, ba
thu<1ng giang d�y mon Nhan lo�i h9c, ngohl ra ba con cho xuat ban cuon
sach "Giao d\lc nhan lo�i h9c': Ba luon cho rang, neu ap dt,mg phuang phap
giao d\lC tre em ch�m phat trien ma ba da th\fc nghiem thanh cong CJ tre em
binh thlic1ng thi CO the d�t dliQ'C hieu qua giao d\lC rat cao.
Nam 1907, Montessori da thanh l�p "Ngoi nha cua tre" dau tien. Trong
khu nha o chu9t i:J Rome, ba da song dmg 60 dua tre ngheo kho i:J do, chinh
nai nay ba t�o ra m9t moc son m6'i trong lich SU giao d\lC tre em.
Trong cong viec, thong qua quan sat va nghien cuu ve tre em,
Montessori phat hien thay tre tU 0 - 6 tuoi rat nh�y cam. Chung co the tiep
nh� thong tin tu moi tru<1ng song xung quanh rat nhanh. Nhfing dua tre
co hien tliQ'ng l� nhu: chung thich l�p l�i, thich tr�t t\f, thich yen tinh,
thich lam viec hem vui chai, cam thay thoa man v&i cong viec minh lam
ma khong can lam vi phan thui:Jng; chung ch9n t\i do, chung co ky lu�t
mang tinh tl;i phat; co danh dl;i ca nhan, co long tl;i tr9ng rat cao; nhfing
dua tre tU 4 5 tuoi thi l�i tl;i nhien b9c phat cam hung viet chfi khi khong
CO S\f hu&ng dan cua nguc1i lcJ'n.
-

S\i thay doi cua nhfing dua tre trong khu nha o chu9t la m9t k}r tich
16'n ngay ca Nfi hoang Margherita cua tinh Savoy, Phap cling bi cuon hut
bi:Ji dieu nay, ba da quan sat b9n tre rat lau r6i dua ra tien doan: "Nhfing cai
- 11 -

Phll'dng phap giao d1:1c hi�u qua nhat
. . . . . . . . . . . . . . . ; . . ·,· ... . .. .. . . ;,,· ..... .
CHO TRE Tit 0 6 TUOI
•

chung ta hQc duqc tu b9n tre se mang l�i mot triet ly nhan sinh mdi". D�i SU
Argentina t�i Italia ding dich than den tham b9n tre. Thong tin ve b9n tre
d?c bi�t nhanh ch6ng Ian truyen khap nude Italia va to�m the gidi. Truyen
thong cua d.c nude lien tl,ic dua nhung thong tin lien quan, nham t�o ra
mot sue anh huang ldn trong xa hoi. C6 rat nhieu nguC1i tu d.c nude viet
thu va dich than den Rome muon tim hieu va duqc giang giai ky hon.
Trong so d6, c6 ngudi My, hQ mdi Montessori den My de giang bai.
Nam 1914, Montessori den My. Khi d6, ong chu McGraw cua T�p chi
McGraw danh ti�ng d:a c6 lO'i mO'i Montessori lJ l�i mi&c My, ong se giup ha
thanh l�p to chuc va trudng hQc Montessori. Do khong muon bt h�n che
trong mot moi trudng nhat dtnh, cho nen Montessori da tli ch6i lai de nght
hap dan kia. Sau d6, ba l�i duqc mdi den My giang bai Ian thu hai va nh�n
duqc slj chao don nong nhi�t cua mQi nguC1i. Den My chua lau, Montessori
da tr& khach quy cua gia dinh nha d�i phat minh Edison, Edison rat kham
phl,lC va ngu&ng m9 tai nang cua ba. Khong lau s au, Hoi hQC thu�t
Montessori My duqc thanh l�p, db nha phat minh Alexander Graham Bell
lam Chu ttch, con gai cua TOngth6ngMylucd6laMargaretWilsonliun Thu ky-.
- 12 -

Ch1tdn9 I
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

MONTESSORI LA Al?

Cac tac pham cua Montessori du<1c dich ra nhieu thu tieng tren the
gidi. T�i nude Nga, Montessori da ma m(>t truC1ng hQc Montessori danh
rieng cho tre em con nha quy t(>c, ngoai ra con c6 m(>t so nude khac nhu
Trung Quoc, Nh?t Ban, Canada . . . ding Ian lu<;it ma cac truC1ng h9c tliong
tlj. Cac nude Italia, Phap, Ha Lan, Due, Tay Ban Nha, Anh, Ao, An De) va
Sri Lanka ding mO'i Montessori ve lam giang vien cho cac ldp huan luy¢n;
sau d6 rat nhieu nude da Ian llf<;it ma truC1ng hQc Montessori.
Vao nhung nfun cuoi dC1i, Montessori b?n r(>n vdi S\( nghi¢p cua minh,
ba den cac nude tren the gidi de giang bai va 76 �uoi, Montessori van trinh bay bai hoa binh'' trudc To chuc Giao dt;IC, Khoa h9c va van h6a cua Lien h<;ip qu6c
(gQi tat la UNESCO).
Nam 1949, Montessori du<;it· n h?n giai thuang Nobel ve hoa binh.

Nam 1950, t�i Dq.i h(>i cua To chuc Van h6a, Khoa hQc va Giao dt;Ic Lien
h<;ip qu6c to chuc tq.i thanh ph6 Florence cua Italia, Chu tich cua to chuc
nay da ton vinh Montessori la bieu tlf<;ing cua giao dt;IC vdi the gidi va hoa
binh. Thang 5 nam 1952, Montessori qua dO'i tq.i Ha Lan, huang thQ 82 tuoi.

-

13

-

Phll'dng phap giao d1:1c hi•u qua nhat
· · · · · · ciio "riit · iii ·.; ·� ' ·n.6 · · · · · ·
i

Phan II

Phat hien cua Montessori
•

Tuoi au thd la quiing thoi gian quan trphat trien va trai nghifm cua tre trong giai do'}n nay anh huilng khong nho
den CUtJC song ttidng lai cua tre.

Vi

tronggiai dO'}n nay, nhieu bq phf!n quan

trphat trien cua tre dtiqc the' hifn tit VifC chtia biet lam gi khi sinh ra den biet
ngang dti'u, lf!t nguoi, ngoi, bo, roi biet di, rat nhie'u bu& tien quan trde'u hoan thanh trong vong tit 1 - 2 nam. Tre khong truilng than � mt}t each
bj dt}ng ma chung luon chu dt}ng phat trien va hoan thifn ban than.

Thong qua Slf quan sat tinh te va nghien cuu sau rt}ng, Montessori
phat hifn thay rang tre CO tie'm nang hme, thuang khong bieu hifn ra ben ngoai. Tre ca'n phai trai qua mt}t quang
thoi gian dai de' hoan thifn ban than minh, giai do'}n truilng thanh quan
trI. Tam tri tiep

nh�n

-------­

Tre tu o - 6 tuoi c6 tarn tri tiep nh�, qua trinh h9c t�p khac v6i nguai
16n. Chung c6 the tiep nh�n thong tin tu rnoi truC1ng xung quanh rat
nhanh. Chung c6 suy nghi ngay tho trong sang, doi mat thi rn& tron to,
-

14

-

Chll'dn9 I
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

MONTESSORI LA Al?

chung to chung rat yeu thich, quy
men con nguO'i va ca nhung stj vi�c,
stj v�t (J xung quanh. Chung quan
sat moi trtiO'ng xung quanh va kham
pha stj v�t xung quanh m9t each ttj
phat. M9t tO' giay mau, m(>t mau go
nh6, m9t cai la cay, m9t bong hoa,
th�m chi la m9t con kien biet bo
deu se khien chung thich thu. Doi
v&i nhung thu tay c6 the tiep xuc,
chung dung tam tri de tim hieu va
kham pha nhung stj v�t, stj vi�c Ci xung quanh, tu d6 b9 nao c6 the tiep
nh�n m9t so d�c tinh cua stj v�t nhli: mau sac, hinh dq.ng, kich ca, cong
dt,mg, cau hinh . . . r6i dan dan chung nang cao ket cau tam tri cua ban than.
Tam tri tiep nh�n cua tre em du&i 6 tuoi bao g6m tiep nh�n VO thU'c
cua 3 nam dau va tiep nh�n c6 y thuc cua 3 nam sau. Tiep nh�n VO thU'c tU
0 3 tuoi giong nhti Chl;lp anh, nhfing hinh anh tiep nh�n dtitrong nao b(>, rat kh6 x6a b6. Nguyen nhan cua b�nh nhan tam than neu
nhli xuat phat tu tuoi tho thi kh6 chfia tri nhat, b&i vi stj tiep nh�n cua tre
em du&i 3 tuoi duqc tien hanh m9t each VO thU'c. Tre em tU 3 6 tuoi van c6
tam tri tiep nh�n, nhung trong tr�g
thai c6 y thU'c, nhO' stj giup da cua
hai tay de' tiep nh�n cac slj v�t hen
ngoru lam phong phu stj trai nghi�m
giup tre tru&ng thanh hon . . . Moi
ngay la m9t dieu m&i l(;l de tre phat
hi�n va c6 nhfing trfu nghi�m m&i.
-

-

- 15 -

Phudn9 phap giao d1:1c hi�u qua nhat

· · · · · ·e:iio ·11"t"iii"o ·� '·Tiiiii. · · · · ·

loikhuven
Trong giai d�n nay, cai ma tre �mctn khOng phai Ja SI/ giup c1o chi
d,ycua nguoi Ion ma la m9t moi trt1ong h°'t dqng ti/ do" hoan toan khon9

'

c6 nguoi Ion, dochfnh la moi trt1oi:is fot nhatcho st; ph�t triincuachun9·
Trong nhung trt1ong hqp, doi khicha m�' va giao vien thuong la. nhung v� t
can doi voi stJ phat tri�ncua tre. Kh; tre em thc
l h nh't .TIQtchiec la, nguoi
m, l�p. b'.icchfy lfi bao tre vUt di vi SC! lacay bin; vao ngay tuyet rdi tre di
chdi, ngu'oi Ion g9i tre ve nha vi SC!chung b1 O'm; khi tre mua'n ty ancdm, th!
nguoi Ion l,i dutchochung an vi sq ..rdi vii; nguoi Ion··cho tre c1ichdicons
vi�n, nhung khang c1ft tre trong xe. diy ma l,i be d� an toan; tre em khOng
cin thin lam·'rdi c18 clit tien, cha m,. lien n6i gi�n voi tre. Chung ta thuong
,
nghe thaycha m, than phie�)\,
" nhung b,n di bao gio nghi x:e
nliieu linchua, dieu d'
cJ•;e,

'<·

man, 4am giam SI/ ham
#
11 ( '
• II
·�
b '·"'" se am hong
' con
· ;.

:},

2. Thai kY nh�y cam
Tre em tU 0 - 6 tuoi con c6 thoi ky nhq.y cam (Sentive periods). Do

-------

nh�n du'ejc st;( dieu khien cua tiem nang d�c bi�t ben trong, nen chung rat
nhq.y cam vdi m(>t d6 v�t ho�c d(>ng tac nao d6, thong qua cac hanh d(>ng tt;i
phat, tre c6 the lam di lam lq.i nhieu lan d(>ng tac d6 cho den khi th6a man
mdi dung lq.i. Khi tre da dq.t du'ejc ml,lC dich thi cam giac d6 se dan mat di,
va du'ejc thay the bang m(>t st;( nhq.y d.m khac.

Trong gi&i sinh v�t ding c6 tru'ong hqp trit loai bu&m de
trung (j tren cay ho�c trong hoc cua nhanh cay an toan va tin tu'&ng, khi
- 16 -

Chudn9 I
· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

MONTESSORI LA Al?

con ngai d<;lp VO VO chui ra ngoai, n6 can rat nhieu do an. Tuy nhien, do
mi�ng ngai qua nh6, l<;li mem nen chi c6 the an duqc phan mam non phia
dau canh cay. Luc nay, n6 rat nh(;ly cam voi anh sang, ma phia dau canh cay
l<;li la nai sang nhat. The la, n6 duqc anh sang chi duong de bo den phia
ng9n cua cay, a d6 n6 c6 the an no mam non va la non. Nhling khi n6 da
kha Ion va kha khoe m(;lnh, c6 the an do an tho rap thi n6 l<;li khong sq anh
sang nua, cac phan tren cay voi n6 bay gio deu nhli nhau, ham duoi khoe
m(;lnh nen n6 c6 the an cac la tho rap. Khi slj nh<;ly cam nay mat di n6 se
duqc thay the bang m(>t slj nh(;ly cam khac, n6 bien thanh con nh(>ng va
khong can an uong gi cho den khi n6 h6a thanh con bliom xinh d�p.
Tre em c6 sau thoi kt man cam: ngon ngu, d(>ng tac va v�n d(>ng, tr�t
tlj, xa h(>i h6a, cam giac giac quan; chi tiet ho�c nhung vi�c V\ln v�t. a thoi
ky nh(;ly cam, tre thliong nghjch nge;lm, lien tl;IC dung giac quan de trai
nghi�m va nh�n thuc ve the gioi xung quanh. Tre duoi 3 tuoi rat kh6 c6 the
hieu duqc cac khai ni�m truu tlie;lng va chung ta cfmg rat kh6 d<;ly chung
cho tre nhli: mau sac, kich thlioc deli ngan, mui vi, am cao, am thap, hinh
d<;lng. . . Tre chi c6 the dung mat nhin, dung tay so, dung tai nghe, dung miii
ngui, cu the l�p di l�p l(;li, so sanh, quan sat moi c6 the hieu duqc. Khi b(;ln
nhin thay tre l�p di l�p l�i m(>t d(>ng tac ho�c vo cling chu y den m9t d(>ng
tac thi xin b<;ln hay nho nhung trai nghi�m nay c6 vai tro rat quan tr9ng
trong vi�c tang cliong kha nang ket noi cua nao b(>, c6 anh hu&ng trljc tiep
den slj phat trien cua tre.

Thc'1i kY nh�y cam VO cimg quan trQng voi S\{ truang thanh cua tre, vi

day la giai do(;ln tre c6 the ren luy�n m9t kha nang d�c bi�t nao d6 m(>t each
de dang, thoai mai nhat. Neu trong giai do�n nay tre khong duqc "tlj do
ho(;lt d(>ng" thi sau nay chung rat kh6 ho�C vinh vien mat di C<1 h(>i ren luy�n
kha nang d�c bi�t nao d6. Vi dl,l nhli giai do(;ln tre nh(;ly cam voi ngon ngu:
Nglioi Ion chung ta de hQC duqc m(>t ngo(;li ngu thliong rat vat va, nao la
phai den trliong hQC de giao Vien htiong dan, hQC phat am, hQC ngu phap,
luy�n nghe, luy�n n6i, ket qua la phai mat 1 0 nam th�m chi la 20 nam
- 17 -

Phudng phap giao d•c hi'u qua nhat
............... ; .. ·,· . ... . .. . ..;.,· ..... .

CHO TRE Tit 0 6 TUOI
•

chung ta mdi n6i duqc gi<;mg ban dia. Nhung tre em trong thai ky nhq.y
cam vdi ng6n ngfi thi chi can song trong m<)t m6i trl.ibng ng6n ngfi la
chung CO the tlj phat hQC dl.iluu loat tieng m(! de. Khong nhfing the, ngoai vi�c tiep nh?n ng6n ngfi,
chung con tiep nh?n truyen thong van h6a cua dia phliong .
Dung trudc nhfing dua tre vita
quen vita lq., nguai 16'n chung ta can
phai thay d6i quan ni�m, can x6a ho
phong t\lC Va th6i quen "an tl.iban dau gifi vai tro chu dq.o" de tim
hieu va hieu tre, nham tq.o cho tre
m<)t m6i truang thich htrucmg thanh thu?n l
tiftkhuven

- 18 -

Chudn9 I
MONTESSORI LA Al?

r-�----tC!rl4D!illi'n'1D*li!#li'lilh�'·�'I---�"'\

Mqt Ian, toi dang chuan bf Iai xe ve' nha thi dqt nhien bf thu hut biii
mqt cdnh tlithu hai, roi lq,i bo xuong, cu nhli vt!,y 10 Ian lie'n. Bo cua Ha ii hen cq,nh
trong chitng, tay phdi cam binh sua, binh than nhin co con gai cua minh,
den khi co be bo chan roi moi dung lq,i. Minh Ha ca'm lay binh sua tit tay
b6, vita uong vita dat tay b6 tiln ve'phia trliOc, dlidung lq,i, be gid hai canh tay ra doi b6 bl, bo lie'n be be len roi hai b6 con di
khuat dan trong ta'm mat cua toi.

\_

./

3. Qua trinh binh thu'ong boa

------

Khi tre em chu d(mg Iva ch9n cong vi�c ma chung thich, dong thai
rat cham chu vao c6ng vi�c cua
minh thi chung se thay vui ve va
thich thu voi c6ng vi�c d6. M(>t dua
tre binh thuang c6 bieu hi�n vui ve
hoa nha, tran ng�p niem vui su6'ng
va n h i �t t i n h v6'i v i � c h 9 c t�p,
kh6ng can nguai Ian phai don doc.
Khi ngu6n nang luqng cua tri ltjc
va tam ly ket hqp v6'i nhau den d(>
hai hoa thi cam giac tr�t tlj se tlj
hinh thanh a tre.
- 19 -

Phudng phap giao d1;1c hi�u qua nhat
.. . . . . . . . . . . . . ·; . . ·,· . . . . . . . . . . �- . . . . . .

CHO TRE TU 0 6 TUOI
•

- 20 -

Ch1ton9 I
· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

MONTESSORI LA Al?

Phan III

Ghio due Montessori
•

Ditm dij,c bi�t cua giao dtfc Mon tessori chit yeu the' hi�n tren

5

phudng di�n sau:
1.

Ghio due toan dien
.

.

------

Giao dl,lc Montessori la phuong phap giao dl,lc ti mi t&i chan to ke toe,
khong bo qua bat CU khia qnh nao CUa CUQC song Va tu dau den CUOi deu
VO dmg ch�t che; dong thdi cling rat toan di�n. Ml,lC dich cua giao dl,lC la ho
trt chieu cling
kh6ng phai vi sv di tru&c m{>t bu&c cua h9c thu�t, cling kh6ng phai vi sv di
trlidC m{>t blidC cua hQC thu�t, cang khong phai Vi qnh tranh ma la vi yeu
cau duqc song va phat trien ttj nhien cua tre, vi the chung ta can chu y den
stj phat trien tren m9i phuong di�n cua tre. Giao vien kh6ng nen so sanh
hQC sinh nay v&i hQC sinh kia, ma nen so sanh ban than hQC sinh d6. Hay de
tre duqc hQc t�p m{>t each day hung thu va say me ngay ca khi c6 qnh
tranh, do thiet ke giao elf tung bu&c dudl,lC tung bu&c nang len nen giao dl,lC Montessori kh6ng phai c6 the thay
dlit dua
tre hQC thUQC may bai tho trong vai ngay ho�c biet ca nghin chfi trong m{>t
may thang deu la chuy�n c6 the dli-

21

-

Ph1tdn9 phap glao d�c hi•u qua nhat
· · ·
· · · ciio ·1i·t·rii .,·: ' ·n.csi· · · ...